Ονορέ ντε Μπαλζάκ – Ο οικος Νισενζέν
Το μυθιστόρημα «Ο Οίκος Νισενζέν» του Ονορέ ντε Μπαλζάκ κυκλοφόρησε τον προηγούμενο αιώνα στη Γαλλία (1838) και είναι επίκαιρο όσο ποτέ!
Ανήκει στην «Ανθρώπινη Κωμωδία», το τεράστιο αυτό λογοτεχνικό έργο του Μπαλζάκ, το οποίο περιλαμβάνει πάνω από 90 μυθιστορήματα και διηγήματα που απεικονίζουν ρεαλιστικά τη γαλλική κοινωνία του 19ου αιώνα.
Στο έργο περιγράφονται λεπτομερώς οι μηχανισμοί του χρηματιστηρίου, της πίστωσης, της κερδοσκοπίας και της δημιουργίας μεγάλων περιουσιών κατά τη διάρκεια της εκβιομηχάνισης της Γαλλίας.
Η ιστορία εκτυλίσσεται σε ένα παρισινό εστιατόριο, όπου τέσσερις φίλοι συζητούν για την περίπτωση του βαρόνου Νισενζέν, μέσα από διάφορα κουτσομπολιά που κυκλοφορούν σε παριζιάνικα σαλόνια.
Ο Νισενζέν, ένας πανίσχυρος και κυνικός τραπεζίτης, καταφέρνει να πολλαπλασιάζει την περιουσία του στήνοντας περίπλοκες χρηματιστηριακές απάτες. Κάθε φορά που η τράπεζα φτάνει στα όρια της χρεοκοπίας, ο Νισενζέν καταφέρνει να «σωθεί» στα χαρτιά, μετακινώντας τις ζημιές στα κεφάλαια ανυποψίαστων μικροεπενδυτών που παρασύρονται από την ελπίδα του εύκολου πλουτισμού. Οι κερδοσκοπικές του κομπίνες είναι απολύτως νόμιμες αλλά ηθικά καταδικαστέες.
Το έργο αποτελεί μια διαχρονική κριτική της ανθρώπινης ματαιοδοξίας και της αδίστακτης φύσης των αγορών. Ένας πόλεμος που μεταφέρεται στον ναό του χρήματος και ισορροπίες που μπορούν να ανατραπούν από στιγμή σε στιγμή για να αναδειχθούν απότομα οι πτωχοί ηττημένοι σε ακόμη πλουσιότερους νικητές.
Αν θέλουμε να αναδείξουμε το ιστορικό βάθος του λογοτεχνικού έργου, θα βρούμε την εναργέστερη περιληπτική απόδοσή του σε ένα απόσπασμα από τους Ταξικούς Αγώνες στη Γαλλία του Κ. Μαρξ: «Γενικά, η αστάθεια του δημόσιου δανεισμού και η γνώση των μυστικών του κράτους επέτρεπαν στους τραπεζίτες, όπως και στους εταίρους τους στα νομοθετικά σώματα και στην εκτελεστική εξουσία, να προκαλούν στην κίνηση των δημόσιων ομολογιών αιφνίδιες και ασυνήθεις διακυμάνσεις, των οποίων το αμετάβλητο αποτέλεσμα δεν ήταν άλλο από την καταστροφή μιας μάζας μικρών κεφαλαιούχων και τον εξωπραγματικά ταχύ πλουτισμό των μεγάλων κερδοσκόπων».
Ο Μπαλζάκ περιγράφει με τα εξής λόγια: «Πλέον ο εγωισμός θριαμβεύει… Οι νόμοι, τα συγγράμματα, τα ήθη βρωμάνε χρήμα και μάς άγουν στην πιο θλιβερή αριστοκρατία, αυτήν του χρηματοκιβωτίου»
– – – – – –
«Οι νόμοι είναι ιστοί της αράχνης μέσα από τους οποίους περνάνε οι μεγάλες μύγες και πιάνονται οι μικρές».